فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

بسم الله الرحمن الرحیم
شریعت راه خداپسندانه و فراگیر بر همه‌ی حوزه‌ی عمل انسانی است که از طریق انبیاء به مردم عرضه می‌شود. خداوند از مقام ربوبیت شریعت را به انسانِ عبدِ کریم فرستاده است. هر فرد دیندار لازم می‌بیند همه‌ی زندگی خود را بر اساس شریعت الهیه سامان دهد. این مقصود مستلزم بازنگاری شریعت در قالب فقه است. حاصل بازنگاری چنین شریعت فراگیری، فقهی است که تئورى واقعى و کامل اداره‌ی انسان از گهواره تا گور باشد. این تصویر از فقه موجب تحولاتی در پایه‌های فقه می‌شود:
۱) موضوع فقه از فعل مکلف به ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. علاوه بر فعل مکلف، اموری چون ساختارهای سازمانی و ساختارهای اجتماعی نیز در موضوع فقه قرار می‌گیرند. این فقه، معرِّف معیارهای مشروعیت اعمال و ساختارها است.
۲) غایت فقه از تبیین احکام فعل مکلف به تبیین نظم شرعی ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. در این معنا فقه دانش مدیریت شرعی تصمیم است.
۳) عبدِ مخاطبِ شریعت، عبدی است که به جهت بهره‌مندی از قوه‌ی انتخاب و توان تصمیم عقلانی، شأن هدایت‌پذیری دارد و مربوب به ربوبیت خاص و آزاد از بندگی غیر خدا گشته و انزال شریعت، ارسال رسل و تسخیر جهان برای او است. در نسبت ربّ و عبد، عبد برای افعالش معنایی ورای اطاعت می‌یابد. او، چون ربّ را رحیم و رئوف به خود دیده و درمی‌یابد که اراده‌ی ربّْ کمالِ عبد است، اطاعت از وی را ضروری می‌یابد.
۴) فراگیری شریعت در نسبت ربّ و عبد، مستلزم نظام‌مندی شریعت به تبع نظام مطلوب حیات انسانی است. نظام زندگی جز در ساختار سیاسی اجتماعی مناسب تصویر کاملی ندارد، بنابر این، شریعت علاوه بر اینکه جنبه‌های صریح سیاسی دارد؛ مگر در یک فضای سیاسی و رویکرد مناسب به ولایت، به درستی قابل اجرا نیست.
5)حضور شریعت الهیه در شیوه‌ی جدید زندگی، مستلزم تدوین آن به صورتی متفاوت با وضع موجود است.
در این وبلاگ تلاش می‌شود که با توجه به ماهیت شریعت، شارع و مکلف، ماهیت فقه مورد کنکاشی جدید قرار گیرد. نتیجه‌ی این کنکاش علمی، تعریف هویتی برای فقه است تا آن به حدّ «از گهواره تا گور» انسان و مبدأ و مبنایی برای غنی‌سازی آن گسترش دهد.
(تاکنون این وبلاگ تخصصاً به فقه سیاسی می‌پرداخت. از این پس، این وبلاگْ تدریجاً به معرفی مکتب فقهی جدیدی با عنوان فقه ربوبی می‌پردازد.)
نویسنده: ابوالحسن حسنی
پژوهشگر و نویسنده در عرصه‌ی علوم اسلامی
پست الکترونیکی: a.h.h@chmail.ir

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
آخرین نظرات
نویسندگان

چرا قانون باید دینی باشد؟

پنجشنبه, ۳۰ آبان ۱۳۹۲، ۱۱:۴۷ ق.ظ

خطاب قانونی به طبیعت انسانی بوده و مستقل از زمان و مکان و ویژگی‌های فردی و منطقه‌ای است. بنابر این، در قانون باید مقتضیات حیات انسانی در هر نحوه‌ای از حیات او لحاظ شود، به گونه‌ای که تفاوتهایی مانند تفاوتهای فرهنگی، نژادی یا جغرافیایی در حقانیت قانون مشکلی ایجاد نکند. از آنجا که فطرت انسانی در هر نحوه‌ای از زندگی و در هر شرایط فرهنگی، نژادی، جغرافیایی و مانند اینها ثابت است؛ حقانیت قانون وابسته به هماهنگی آن با فطرت خواهد بود.

اما از آنجا که نیاز انسان به قانون عرضی نیازهای فطری و ناشی از قرار گرفتن او در این جهان و نحوه‌ی زندگی او در آن است، وضع چنین قانونی نه تنها مستلزم علم به فطرت انسانی ـ که همان نحوه‌ی هستی او است ـ و مقتضیات او است؛ بلکه مستلزم علم به بی‌شمار نحوه‌ی حیاتی است که انسان در این جهان می‌تواند داشته باشد. از طرف دیگر باید غایت حیات انسانی در قانون لحاظ شود، زیرا قانون نظم جامعه را معین می‌کند و نظم چیزی نیست جز ترتیب در جهت غایت مورد نظر.

بنابر این، وضع قانون باید متکی بر منبع معرفتی بی‌کران باشد، به گونه‌ای که در آن غایت حیات انسانی را کاملاً لحاظ شده باشد و نیز متصل به مبدئی باشد که حق تصرف در حیات انسانی دارد. این منبع معرفتی همان قرآن کریم است؛ زیرا یک منبع معرفتی بیکران است:

وَ نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‏ لِلْمُسْلِمینَ (النحل : 89)

و بر تو این کتاب را روشنگری برای هر چیزی و هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است، فرود آوردیم.

و این منبع معرفتی از سوی حق تعالی است که مالک انسانها و ولیّ آنها است و حق هر گونه تصرفی را در حیات انسانی دارد.

قُلْ یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ اللَّهِ إِلَیْکُمْ جَمیعاً الَّذی لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ یُحْیی‏ وَ یُمیتُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ النَّبِیِّ الْأُمِّیِّ الَّذی یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ کَلِماتِهِ وَ اتَّبِعُوهُ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ (الأعراف : 158)

بگو: ای مردم! همانا من فرستاده‌ی خدا به سوی همه‌ی شما هستم، همان خدایی که آسمانها و زمین از آنِ او است، الاهی جز او نیست، زنده می‌کند و می‌میراند؛ پس به او و فرستاده‌ی پیام‌آور و امّی او که به خدا و کلمات او ایمان دارد، ایمان آورید و از او پیروی کنید، شاید که هدایت گردید.

نتیجه این که حکومتی مطلوب است که قوانین اساسی آن بر پایه‌ی قرآن ـ و در حالت کلی بر پایه‌ی وحی ـ باشد.

  • ابوالحسن حسنی

ارزش های سیاسی

قانون

از دیدن نظرات شما خوشحال می‌شوم (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی