فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

بسم الله الرحمن الرحیم
شریعت راه خداپسندانه و فراگیر بر همه‌ی حوزه‌ی عمل انسانی است که از طریق انبیاء به مردم عرضه می‌شود. خداوند از مقام ربوبیت شریعت را به انسانِ عبدِ کریم فرستاده است. هر فرد دیندار لازم می‌بیند همه‌ی زندگی خود را بر اساس شریعت الهیه سامان دهد. این مقصود مستلزم بازنگاری شریعت در قالب فقه است. حاصل بازنگاری چنین شریعت فراگیری، فقهی است که تئورى واقعى و کامل اداره‌ی انسان از گهواره تا گور باشد. این تصویر از فقه موجب تحولاتی در پایه‌های فقه می‌شود:
۱) موضوع فقه از فعل مکلف به ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. علاوه بر فعل مکلف، اموری چون ساختارهای سازمانی و ساختارهای اجتماعی نیز در موضوع فقه قرار می‌گیرند. این فقه، معرِّف معیارهای مشروعیت اعمال و ساختارها است.
۲) غایت فقه از تبیین احکام فعل مکلف به تبیین نظم شرعی ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. در این معنا فقه دانش مدیریت شرعی تصمیم است.
۳) عبدِ مخاطبِ شریعت، عبدی است که به جهت بهره‌مندی از قوه‌ی انتخاب و توان تصمیم عقلانی، شأن هدایت‌پذیری دارد و مربوب به ربوبیت خاص و آزاد از بندگی غیر خدا گشته و انزال شریعت، ارسال رسل و تسخیر جهان برای او است. در نسبت ربّ و عبد، عبد برای افعالش معنایی ورای اطاعت می‌یابد. او، چون ربّ را رحیم و رئوف به خود دیده و درمی‌یابد که اراده‌ی ربّْ کمالِ عبد است، اطاعت از وی را ضروری می‌یابد.
۴) فراگیری شریعت در نسبت ربّ و عبد، مستلزم نظام‌مندی شریعت به تبع نظام مطلوب حیات انسانی است. نظام زندگی جز در ساختار سیاسی اجتماعی مناسب تصویر کاملی ندارد، بنابر این، شریعت علاوه بر اینکه جنبه‌های صریح سیاسی دارد؛ مگر در یک فضای سیاسی و رویکرد مناسب به ولایت، به درستی قابل اجرا نیست.
5)حضور شریعت الهیه در شیوه‌ی جدید زندگی، مستلزم تدوین آن به صورتی متفاوت با وضع موجود است.
در این وبلاگ تلاش می‌شود که با توجه به ماهیت شریعت، شارع و مکلف، ماهیت فقه مورد کنکاشی جدید قرار گیرد. نتیجه‌ی این کنکاش علمی، تعریف هویتی برای فقه است تا آن به حدّ «از گهواره تا گور» انسان و مبدأ و مبنایی برای غنی‌سازی آن گسترش دهد.
(تاکنون این وبلاگ تخصصاً به فقه سیاسی می‌پرداخت. از این پس، این وبلاگْ تدریجاً به معرفی مکتب فقهی جدیدی با عنوان فقه ربوبی می‌پردازد.)
نویسنده: ابوالحسن حسنی
پژوهشگر و نویسنده در عرصه‌ی علوم اسلامی
پست الکترونیکی: a.h.h@chmail.ir

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
پربیننده ترین مطالب
آخرین نظرات
نویسندگان

شخصیت در فقه سیاسی

يكشنبه, ۱۵ دی ۱۳۹۲، ۱۲:۴۳ ق.ظ

شخصیت، از جهات گوناگون، در بسیاری از خطابات شرعی سیاسی لحاظ شده است. بر این اساس، لازم است شخصیت انسان از جهات گوناگون تحلیل شود تا فقیه سیاسی بتواند با توجه به نتایج آن تحلیل بتواند شخصیت لحاظ شده در خطاب را بشناسد. این شناخت یک پایه و اساس در تحلیل معنای خطابات است. فقیه سیاسی به جهت ذات موضوع خود نیازمند بررسی هر توجه به شخصیت اجتماعی انسان است. مدعا این نیست که فقیهان در مقام استنباط به شخصیتشناسی انسان توجه داشتهاند و آن را در فقاهت خود رعایت کرده و به کار بردهاند؛ بلکه مدعا در پی آن است که یکی از مبادی نظری لازم برای فقهای سیاسی آینده را تمهید و تأمین نماید. در برخی از ابواب دیگر، مانند طهارت، فقیه نیازی نمی‌بیند که شخصیت اجتماعی انسان را ملاحظه نماید و در برخی از ابواب، هم چون باب صلاة، فقیه نه به جهت ذات موضوع، بلکه به جهت احکام عارض بر موضوع به شخصیت اجتماعی انسان توجه میکند. برای نمونه در تعریف عدالت برای امام جماعت و شیوهی تشخیص به شخصیت اجتماعی انسان توجه شده است؛ اما نه به جهت ذات موضوع، بلکه به جهت احکام عارض بر موضوع. به هر حال، شخصیتشناسی تنها در فقه سیاسی اهمیت ندارد؛ بلکه در ابواب دیگر نیز مهم میتواند باشد. برای نمونه در دو موثقهی معتبر از امام صادق (علیه ‌السلام) نقل شده است: «سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ اللَّعِبِ بِالشِّطْرَنْجِ فَقَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَفِی شُغُلٍ عَنِ اللَّعِبِ»1. دیده میشود که امام در پاسخ به حکم بازی شطرنج، به نحوهی شخصیت مؤمن اشاره میکند.

1از امام صادق (علیه ‌السلام) درباره‌ی شطرنج پرسیدم؛ امام پاسخ داد: مؤمن یقیناً از بازی رویگردان است (حرّ عاملى، محمد بن حسن بن على، تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة، ج17، ص321، مؤسسه‌ی آل البیت (علیهم ‌السلام)، قم، چاپ اول، 1409ق).

  • ابوالحسن حسنی

هویت

از دیدن نظرات شما خوشحال می‌شوم (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی