فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

بسم الله الرحمن الرحیم
شریعت راه خداپسندانه و فراگیر بر همه‌ی حوزه‌ی عمل انسانی است که از طریق انبیاء به مردم عرضه می‌شود. خداوند از مقام ربوبیت شریعت را به انسانِ عبدِ کریم فرستاده است. هر فرد دیندار لازم می‌بیند همه‌ی زندگی خود را بر اساس شریعت الهیه سامان دهد. این مقصود مستلزم بازنگاری شریعت در قالب فقه است. حاصل بازنگاری چنین شریعت فراگیری، فقهی است که تئورى واقعى و کامل اداره‌ی انسان از گهواره تا گور باشد. این تصویر از فقه موجب تحولاتی در پایه‌های فقه می‌شود:
۱) موضوع فقه از فعل مکلف به ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. علاوه بر فعل مکلف، اموری چون ساختارهای سازمانی و ساختارهای اجتماعی نیز در موضوع فقه قرار می‌گیرند. این فقه، معرِّف معیارهای مشروعیت اعمال و ساختارها است.
۲) غایت فقه از تبیین احکام فعل مکلف به تبیین نظم شرعی ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. در این معنا فقه دانش مدیریت شرعی تصمیم است.
۳) عبدِ مخاطبِ شریعت، عبدی است که به جهت بهره‌مندی از قوه‌ی انتخاب و توان تصمیم عقلانی، شأن هدایت‌پذیری دارد و مربوب به ربوبیت خاص و آزاد از بندگی غیر خدا گشته و انزال شریعت، ارسال رسل و تسخیر جهان برای او است. در نسبت ربّ و عبد، عبد برای افعالش معنایی ورای اطاعت می‌یابد. او، چون ربّ را رحیم و رئوف به خود دیده و درمی‌یابد که اراده‌ی ربّْ کمالِ عبد است، اطاعت از وی را ضروری می‌یابد.
۴) فراگیری شریعت در نسبت ربّ و عبد، مستلزم نظام‌مندی شریعت به تبع نظام مطلوب حیات انسانی است. نظام زندگی جز در ساختار سیاسی اجتماعی مناسب تصویر کاملی ندارد، بنابر این، شریعت علاوه بر اینکه جنبه‌های صریح سیاسی دارد؛ مگر در یک فضای سیاسی و رویکرد مناسب به ولایت، به درستی قابل اجرا نیست.
5)حضور شریعت الهیه در شیوه‌ی جدید زندگی، مستلزم تدوین آن به صورتی متفاوت با وضع موجود است.
در این وبلاگ تلاش می‌شود که با توجه به ماهیت شریعت، شارع و مکلف، ماهیت فقه مورد کنکاشی جدید قرار گیرد. نتیجه‌ی این کنکاش علمی، تعریف هویتی برای فقه است تا آن به حدّ «از گهواره تا گور» انسان و مبدأ و مبنایی برای غنی‌سازی آن گسترش دهد.
(تاکنون این وبلاگ تخصصاً به فقه سیاسی می‌پرداخت. از این پس، این وبلاگْ تدریجاً به معرفی مکتب فقهی جدیدی با عنوان فقه ربوبی می‌پردازد.)
نویسنده: ابوالحسن حسنی
پژوهشگر و نویسنده در عرصه‌ی علوم اسلامی
پست الکترونیکی: a.h.h@chmail.ir

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
پربیننده ترین مطالب
آخرین نظرات
نویسندگان

مفهوم فقه

چهارشنبه, ۲۴ آبان ۱۳۹۱، ۰۵:۴۵ ب.ظ

واژه‌ی فقه برای علمی اصطلاح شده است که به مطالعه‌ی شرعی عمل مکلف می‌پردازد و در یک اصطلاح عام‌تر برای فهم کل دین نیز به کار می‌رود. اهل لغت در کاربردشناسی مشتقات فقه، کاربرد آن را، اعم از صیغ لازم و متعدی، در این معانی استقصاء کرده‌اند: فهم الشیء، ادراک شیء و علم به آن، تبیین، فطنة (زیرکی و هوشیاری)، درک نیکو، دریافت نکات پنهان، دستیابی به امور نهانی با بهره‌گیری از امور آشکار، فهم بر اساس دقت و تأمل، علم به مقتضای کلام بر اساس تأمل (رک: العین، مصباح اللغة، معجم مقاییس اللغة، مجمع البحرین، لسان العرب، مصطلحات و مفردات فقهیة، غریب الحدیث، المفردات فی غریب القرآن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، فروق اللغویة، معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة، ذیل واژه یا ماده‌ی «فقه»).

بر اساس اقوال لغت‌شناسان و کاربردشناسی آنان می‌توان معنای این ماده را چنین بیان کرد: فهم دقیق، هوشمندانه و نیکوی معانی پنهان یک امر بر اثر تأمل در جهات آشکار آن امر. متعلق فقه در معنای لغوی آن می‌تواند کلام، یک واقعه مشاهده شده، یک رأی و نظر و مانند آنها باشد. این معنا به تدریح به فهم هوشمندانه، دقیق و نیکوی معنای کلام خدا و رسول او و ائمه‌ی اطهار علیهم السلام انتقال یافت و سپس از آن نیز اخص شده و به فهم این معانی در حوزه‌ی خاص عمل و احکام آن منصرف شد و علم حاصل از این فهم‌ها نیز علم فقه نام گرفت؛ چنان که فاضل مقداد می‌نویسد:

فقه گاهی بر علم طریق آخرت و حصول ملکه‌ی احاطه به حقایق امور دنیوی و معرفت جزئیات دقیق آفات نفوس، به گونه‌ای چنان ترسی بر آن استیلا یابد که از امور فانی روگردانده و امور باقی را پذیرا باشد، نیز اطلاق می‌شود. (مقداد بن عبد اللّٰه السّیورى حلّى «فاضل مقداد»، نضد القواعد الفقهیة على مذهب الإمامیة، ص6، کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى، قم، ایران، چاپ اول، 1403ق)

و سپس شواهدی هم از روایات برای این معنا ذکر کرده است. به نظر می‌رسد اصطلاح عام از رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه‌ی اطهار علیهم السلام است و اصطلاح خاص به دوره‌ی پیدایش علم فقه مربوط باشد.

  • ابوالحسن حسنی

فقه

از دیدن نظرات شما خوشحال می‌شوم (۱)

  • رضا لک زایی
  • سلام و موفق باشید

    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی