فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

فقه ربوبی

وبلاگی برای معرفی مکتب فقه ربوبی و مسایل پیرامونی فقه ربوبی

بسم الله الرحمن الرحیم
شریعت راه خداپسندانه و فراگیر بر همه‌ی حوزه‌ی عمل انسانی است که از طریق انبیاء به مردم عرضه می‌شود. خداوند از مقام ربوبیت شریعت را به انسانِ عبدِ کریم فرستاده است. هر فرد دیندار لازم می‌بیند همه‌ی زندگی خود را بر اساس شریعت الهیه سامان دهد. این مقصود مستلزم بازنگاری شریعت در قالب فقه است. حاصل بازنگاری چنین شریعت فراگیری، فقهی است که تئورى واقعى و کامل اداره‌ی انسان از گهواره تا گور باشد. این تصویر از فقه موجب تحولاتی در پایه‌های فقه می‌شود:
۱) موضوع فقه از فعل مکلف به ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. علاوه بر فعل مکلف، اموری چون ساختارهای سازمانی و ساختارهای اجتماعی نیز در موضوع فقه قرار می‌گیرند. این فقه، معرِّف معیارهای مشروعیت اعمال و ساختارها است.
۲) غایت فقه از تبیین احکام فعل مکلف به تبیین نظم شرعی ساخت‌های ارادی تعمیم می‌یابد. در این معنا فقه دانش مدیریت شرعی تصمیم است.
۳) عبدِ مخاطبِ شریعت، عبدی است که به جهت بهره‌مندی از قوه‌ی انتخاب و توان تصمیم عقلانی، شأن هدایت‌پذیری دارد و مربوب به ربوبیت خاص و آزاد از بندگی غیر خدا گشته و انزال شریعت، ارسال رسل و تسخیر جهان برای او است. در نسبت ربّ و عبد، عبد برای افعالش معنایی ورای اطاعت می‌یابد. او، چون ربّ را رحیم و رئوف به خود دیده و درمی‌یابد که اراده‌ی ربّْ کمالِ عبد است، اطاعت از وی را ضروری می‌یابد.
۴) فراگیری شریعت در نسبت ربّ و عبد، مستلزم نظام‌مندی شریعت به تبع نظام مطلوب حیات انسانی است. نظام زندگی جز در ساختار سیاسی اجتماعی مناسب تصویر کاملی ندارد، بنابر این، شریعت علاوه بر اینکه جنبه‌های صریح سیاسی دارد؛ مگر در یک فضای سیاسی و رویکرد مناسب به ولایت، به درستی قابل اجرا نیست.
5)حضور شریعت الهیه در شیوه‌ی جدید زندگی، مستلزم تدوین آن به صورتی متفاوت با وضع موجود است.
در این وبلاگ تلاش می‌شود که با توجه به ماهیت شریعت، شارع و مکلف، ماهیت فقه مورد کنکاشی جدید قرار گیرد. نتیجه‌ی این کنکاش علمی، تعریف هویتی برای فقه است تا آن به حدّ «از گهواره تا گور» انسان و مبدأ و مبنایی برای غنی‌سازی آن گسترش دهد.
(تاکنون این وبلاگ تخصصاً به فقه سیاسی می‌پرداخت. از این پس، این وبلاگْ تدریجاً به معرفی مکتب فقهی جدیدی با عنوان فقه ربوبی می‌پردازد.)
نویسنده: ابوالحسن حسنی
پژوهشگر و نویسنده در عرصه‌ی علوم اسلامی
پست الکترونیکی: a.h.h@chmail.ir

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
پربیننده ترین مطالب
آخرین نظرات
نویسندگان

هویت حقوقی اسلامی و هویت نهادی اسلامی

دوشنبه, ۲۲ مهر ۱۳۹۲، ۰۴:۴۸ ب.ظ

بنای هویت اسلامی را اذعان به دو امر است: لا اله الا الله و محمد رسول الله؛ چنان که به سند صحیح امام صادق (عَلَیْهِ السَّلَامُ) می‌فرماید: «اَلْإِسْلَامُ شَهَادَةُ أَنْ لَاإِلهَ إِلَّا اللَّهُ، وَ التَّصْدِیقُ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ الِهِ، بِهِ حُقِنَتِ الدِّمَاءُ، وَ عَلَیْهِ جَرَتِ الْمَنَاکِحُ وَ الْمَوَارِیثُ، وَ عَلی‏ ظَاهِرِهِ جَمَاعَةُ النَّاسِ»1. این اذعان معیار حداقلی برای هویت حقوقی است که معیار رفتار با شخص است، نه الگوی رفتاری خود شخص. در‌ واقع در حد نظام حقوقی با همین اقرار، هویت اسلامی تعریف می‌شود و با فرد به عنوان مسلمان رفتار می‌شود. اما روشن است که وقتی یک بخش سیاست­گزار به مسئله­ی هویت اسلامی توجه دارد، مرادش این حداقل نیست. در واقع، در پی هویتی نهادینه شده است که منشأ ملکات نفسانی، احساسات و عمل باشد و نمی‌تواند به هویتی که معیار قانونی رفتار با شخص باشد، بسنده کند. در مقام تمایز این هویت نهادینه شده از هویت قانونی، آن را هویت نهادی می‌توان نامید. در روایات از چنین هویتی با عنوان ایمان نام برده شده است؛ چنان که امام (عَلَیْهِ السَّلَامُ) در ادامه­ی این صحیحه، می‌فرماید: «وَ الْإِیمَانُ الْهُدی‏ وَ مَا یَثْبُتُ‏ فِی الْقُلُوبِ مِنْ صِفَةِ الْإِسْلَامِ وَ مَا ظَهَرَ مِنَ الْعَمَلِ بِهِ‏»2.

1اسلام گواهی به این است که معبودی جز الله نیست و تصودیق رسول خدا (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ اله) است؛ با آن خون حفظ می‌شود و نکاح و ارث جاری می‌شود؛ جماعت مردم نیز به این ظاهر پایبندند (الکافی، ج2، ص25). ظاهراً مراد این است که اسلام اکثر مردم در همین حد است. این نکته با توجه به دوران ائمه که اکثر مردم پیرو مخالفان اهل بیت (‏عَلَیْهِمُ السَّلَامُ) بودند، بیان شده است.

2و ایمان هدایت و صفات اسلامی تثبیت شده در دل و پدیدار در عمل است (الکافی، ج2، ص25).

  • ابوالحسن حسنی

هویت

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی